Stepne ile Tekerlek Nasıl Değiştirilir?

Stepne Değişimi İçin Önce Aracı Güvenli Konuma Alın

Lastik patladığında ilk yapmanız gereken direksiyona sıkı tutunup gaza basmadan hızı düşürmek. Ani fren yapmayın; araç savrulur. Yolun mümkün olan en düz ve en sağ kenarına çekin. Toprak, çakıl ya da eğimli zeminde tekerlek değiştirmek tehlikelidir; kriko kayar.

Aracı durdurduktan sonra:

• Kontağı kapatın.
• El frenini sonuna kadar çekin.
• Vitesi manuel araçta birinci ya da geriye, otomatikte P konumuna alın.
• Dörtlüleri yakın.
• Reflektörlü yeleğinizi giyin, sonra araçtan inin.
• Reflektörlü üçgeni aracın arkasına, gelen trafiğin sizi rahat göreceği mesafeye koyun. Şehir içinde daha yakın, otoyolda çok daha uzağa yerleştirilir.

Yolcularınızı bariyerin arkasına, yani trafiğin gelmediği tarafa geçirin. Kimse aracın içinde ya da yol tarafında beklemesin. Otoyolda emniyet şeridi bile güvenli sayılmaz; şüpheye düşerseniz yol yardımı arayın.

Gerekli Aletleri Bagajdan Çıkarın

Aracınızın stepne, kriko ve bijon anahtarı genellikle bagajın altındaki hazneye ya da bagaj yan panellerinden birine yerleştirilmiştir. Bagaj halısını kaldırın; çoğu araçta stepnenin üzerinde plastik bir kapak ve orta göbekten sabitleyen büyük bir vida bulunur.

İhtiyacınız olacak parçalar:

• Stepne lastiği: Basıncını yolculuğa çıkmadan çok önce kontrol etmiş olmanız gerekir. Sönmüş stepne, olmayan stepne kadar işe yaramaz.
• Kriko: Aracınıza özel gelen krikoyu kullanın; başka bir aracın krikosu doğru noktaya oturmayabilir.
• Bijon anahtarı: Tekerlek somunlarını sökmek için.
• Kilitli bijon adaptörü: Aracınızda hırsızlığa karşı kilitli bijon varsa, ona özel adaptör de sette olmalı. Genellikle torpido ya da bagaj gözünde durur.

Bazı yeni modellerde stepne yerine sadece lastik tamir kiti (köpük ve mini kompresör) verilir. Bu kit yan duvardan patlamış ya da büyük yırtığı olan lastikte işe yaramaz. O durumda yol yardımı çağırmak tek seçenektir.

Bijonları Kriko Kaldırmadan Önce Gevşetin

En sık yapılan hata, aracı krikoyla kaldırdıktan sonra bijonları sökmeye çalışmaktır. Havada dönen tekerleğe kuvvet uygulayamazsınız, üstelik araç krikodan düşebilir.

Sıra şu olmalı:

1. Patlayan lastiğin jant kapağı varsa çıkarın. Bazı kapaklar elle çekilir, bazıları için düz uçlu bir aletle kenardan kaldırma gerekir.
2. Bijon anahtarını her somuna geçirin ve saat yönünün tersine bir tam tur gevşeteceğiniz kadar çevirin. Tamamen sökmeyin, sadece gevşetin.
3. Somun çok sıkıysa anahtarın uzun koluna ayağınızla basabilirsiniz. Ama zıplayıp inmeyin; anahtar fırlar, bacağınıza gelir.

Karşı karşıya olan somunları çapraz sırayla gevşetmek janttaki gerilimi eşit dağıtır. Yıldız desende ilerleyin.

Krikoyu Doğru Noktaya Yerleştirin

Kriko rastgele bir yere konmaz. Aracın altında, her tekerlek yakınında güçlendirilmiş bir kaldırma noktası vardır. Bu nokta genellikle marşpiyelin altında, küçük bir çentik ya da işaretli metal parçası ile belirtilmiştir. Kılavuzda hangi bölge olduğu resimli anlatılır; bir kez baktığınızda unutmazsınız.

Yanlış yere kriko koyarsanız marşpiyel ezilir, alt takım parçaları eğilir, en kötüsü araç düşer. Motor karteri, egzoz ya da salıncak koluna kriko koymayın.

Krikoyu yerleştirdikten sonra yavaşça pompalayın. Tekerlek yerden yaklaşık bir avuç kadar yükseldiğinde durun; fazla yükseltmeye gerek yok. Araç sallanıyorsa hemen indirin ve zemini kontrol edin.

Ek güvenlik için sökeceğiniz tekerleği aracın altına (kriko yakınına değil, şasi altına) yatay koyabilirsiniz. Kriko kayarsa araç yere değil lastiğin üzerine düşer, zaman kazandırır.

Patlak Lastiği Sökün ve Stepneyi Takın

Gevşettiğiniz somunları artık tamamen sökebilirsiniz. Somunları bir kenarda, kaybolmayacağı temiz bir yere koyun; jant kapağının içi iyi bir kap olur.

Lastiği kendinize doğru düz çekin. Uzun süredir sökülmemişse göbeğe yapışmış olabilir; kenarlarına avuç içinizle vurup gevşetin. Çıkardığınız lastiği yere yatırın.

Stepneyi jant deliği hizasına getirin, göbek pimlerine yerleştirin. Ağırdır, dizinizle destekleyerek kaldırmak belinizi korur. Somunları elle takın ve parmakla sıkabildiğiniz kadar sıkın. Tork uygulamak için henüz erken.

Sonra:

1. Krikoyu yavaşça indirin. Tekerlek yere basar basmaz durun; tam yüklenmeden önce somunları çapraz sırayla sıkın.
2. Aracı tamamen indirin, krikoyu çekin.
3. Bijonları yıldız sırayla, dönüşümlü olarak son sıkma turuna alın.

Somunları ne kadar sıkacağınız aracınıza göre değişir. Aşırı sıkmak sapları koparır, gevşek bırakmak tekerleği yolda düşürür. Doğru değeri aracınızın kullanım kılavuzundaki değeri esas alın ve ilk fırsatta bir servise uğrayıp tork anahtarıyla kontrol ettirin.

Stepne Taktıktan Sonra Nasıl Sürmelisiniz?

Stepneler iki tipte olur: normal boyda yedek lastik ve ince, geçici tip (bisküvi stepne). Aracınızda hangisi olduğunu jant genişliğinden anlarsınız; ince olan geçicidir.

Geçici stepne ile:

• Yüksek hız yapmayın. Düşük hız sınırına uyun; kılavuzda belirtilen sınırı geçmeyin.
• Uzun mesafe gitmeyin. Sadece en yakın lastik tamircisine ulaşacak kadar kullanılır.
• Sert viraj ve ani fren yapmayın. ABS ve ESP sistemleri farklı çaptaki tekerlekle beklenmedik tepki verebilir.

Normal boyda stepne takılıysa da yolculuğa devam etmeden önce lastik basıncını kontrol ettirmeniz gerekir. Bagajda aylardır bekleyen lastik sönmüş olabilir.

Şu Durumlarda Kendiniz Değiştirmeye Kalkmayın

Tekerlek değiştirmek zor değildir, ama her koşulda güvenli değildir. Şu durumlardan biri varsa yol yardımı çağırın:

• Araç eğimli, çamurlu ya da yumuşak zeminde durdu.
• Otoyolda emniyet şeridi dar ve trafik yoğun.
• Bijonlar aşırı sıkılmış, hiçbir güçle dönmüyor. Zorlarsanız sap kırılır, elinize gelir.
• Kilitli bijon adaptörü kayıp.
• Stepne yok ya da sönmüş.
• Jant patlayan lastikle beraber deforme olmuş, yani darbe janta da gelmiş.
• Fiziksel olarak kendinizi güvende hissetmiyorsunuz. Yağmur, karanlık, tek başına olmak sayılır.

Değişimi tamamladıktan sonra patlayan lastiği bagaja alın, ama içinde yer olmayabileceğini unutmayın. Bir çuval ya da branda faydalıdır.

Değişimden Sonra Yapılması Gerekenler

Stepne kalıcı çözüm değil, sizi bir sonraki durağa götüren geçici çözümdür. Değişimin ardından ilk fırsatta:

• Patlayan lastiğin tamir edilip edilemeyeceğini kontrol ettirin. Yan duvardan patlamış ya da içi ayrılmış lastik tamir edilmez, değiştirilmesi gerekir.
• Bijon torklarını doğru değere getirtin. Elle sıktığınız somunlar zaman içinde gevşeyebilir.
• Ön düzen ve balans kontrolü isteyin. Sert bir çukura girdiyseniz jant, rot ya da salıncakta gizli hasar olabilir.
• Stepneyi tekrar bagaja doğru şekilde sabitleyin. Gevşek stepne bagajda savrulur, kaza anında yolcuya zarar verir.

Lastiği değiştirdikten sonra direksiyon tarafa çekiyor, titreşim yapıyor ya da fren farklı tepki veriyorsa aracı sürmeye devam etmeyin. Bunlar sadece lastikle ilgili değil, süspansiyon ve fren sistemiyle ilgili sinyaller olabilir.