Motor Rölantide Neden Titrer? Olası Sebepler

Rölanti titremesi motorun eşit çalışmamasından gelir

Motor rölantide her silindirin sırayla ve eşit güçte ateşleme yapması gerekir. Bir silindir zayıf yanma yapıyorsa ya da hiç yanma olmuyorsa, motor dengesiz döner ve bu titreşim gövdeye geçer. Direksiyondan, vites kolundan veya koltuktan hissedersiniz.

Titremenin şiddeti sebebe göre değişir. Hafif bir seğirme genelde sensör veya karışım problemidir. Motoru sarsan, aracı zıplatan titreme ise ya bir silindirin devre dışı kalmasıdır ya da motor takozlarının kopmasıdır. İkisi farklı aciliyet taşır.

Sorunu bulmanın en hızlı yolu belirtiyi doğru tarif etmektir. Titreme sadece durunca mı oluyor, yoksa harekette de var mı? Motor soğukken mi, ısınınca mı başlıyor? Klimayı veya farları açınca değişiyor mu? Vitesi boşa alınca geçiyor mu? Bu soruların cevabı, sebep listesini yarı yarıya daraltır.

Ateşleme sistemi: buji, bobin ve kablolar

Rölanti titremesinin en yaygın sebebi ateşleme zayıflığıdır. Bujiler zamanla aşınır, tırnak boşluğu açılır ve kıvılcım eskisi kadar güçlü olmaz. Bir buji tamamen ölmüşse o silindir hiç yanma yapmaz; motor üç ayağı üzerinde çalışır gibi olur ve şiddetli titrer.

Bobinler de benzer şekilde arızalanır. Modern araçların çoğunda her silindirin üstünde ayrı bir bobin vardır. İçlerinden biri kırıldığında sadece o silindir susar. Belirti aynıdır: kaba çalışma, gaza basınca tekleme, egzozdan yanmamış yakıt kokusu.

Kendiniz kontrol edebileceğiniz birkaç şey var:

• Motor kaputunu açın, motor çalışırken kulağınızı verin. Silindirlerden biri farklı ses çıkarıyorsa oradan başlayın.
• Buji kablolarında (varsa) çatlak, yanık iz, siyah leke arayın.
• Motor uyarı lambası yanıyorsa OBD cihazıyla hata kodu okutun; "misfire" yani "tekleme" kodu doğrudan silindir numarası verir.

Buji değişimi görece basit bir iş. Ama sıkma torku araca göre değişir, fazla sıkarsanız silindir kapağındaki dişi sıyırırsınız. Aracınızın kullanım kılavuzundaki değeri esas alın veya işi ustaya bırakın. Yanlış sıkılmış bir buji, motoru komple sökmeyi gerektiren bir tamirata dönüşebilir.

Hava-yakıt karışımı: enjektör, hava filtresi, kelebek

Motor doğru oranda hava ve yakıt ister. Bu dengedeki her bozulma rölantiyi etkiler.

Enjektörler zamanla tıkanır. İçlerindeki minik delik kalıntı bıraktığında, o silindire giden yakıt azalır ya da spreyi bozulur. Karışım fakirleşir, yanma zayıflar, titreme başlar. Enjektör temizleme yakıt katkısıyla yapılabilir ama tıkanma ilerlemişse ultrasonik temizlik veya değişim gerekir.

Hava tarafında ise şunlar sorun çıkarır:

• Hava filtresi: tıkalıysa motor nefes alamaz, karışım zenginleşir, rölanti düşer ve titrer. Kolay değişir, kendiniz yapabilirsiniz.
• Kelebek gövdesi (gaz kelebeği): içinde biriken kurum kelebeğin tam kapanmasını engeller. Sonuç: dengesiz rölanti. Temizliği sprey ve bezle yapılabilir ama bazı araçlarda sonrasında sensör resetlemesi gerekir; bu iş cihaz ister.
• MAF (hava kütle) sensörü: kirlendiğinde motora yanlış bilgi gönderir. Özel bir spreyle temizlenir, normal temizleyici zarar verir.

Vakum kaçağı da bu grupta. Emme manifolduna giden hortumlardan biri çatlarsa, motor kontrol edilmeyen hava alır. Belirti klasik: yüksek veya inip çıkan rölanti, ıslık sesi, gaza basınca düzelen titreme. Hortumları elle sıkıştırıp gevşetmek bazen kaçağı ortaya çıkarır ama emin teşhis için servis gerekir.

Motor takozları: titremeyi kabineye taşıyan parça

Motor şaseye doğrudan bağlı değildir. Aralarında lastik ve metal karışımı takozlar vardır. Bu takozlar motorun kendi titreşimini yutar, kabineye geçmesini engeller.

Takozlar yaşlanınca içlerindeki lastik çatlar, bazen tamamen kopar. Motor eskisi kadar sabit durmaz. Bu durumda motorda bir arıza olmasa bile titreme hissedersiniz. Belirti şudur:

• Vites D veya R konumundayken el freni çekili, ayak fren pedalında dururken titreme belirgin artar.
• Boşa aldığınızda titreme neredeyse kaybolur.
• Kalkışta motorun "silkelendiğini" hissedersiniz.

Kaputu açıp birine gaza hafif basmasını isteyin. Motor bloğunun normalden fazla oynadığını, bir tarafa devrildiğini görüyorsanız takoz gitmiştir. Değişim özel takım ve motor kaldırma ister, kendi başınıza yapılacak iş değildir.

Rölanti sensörü ve elektronik kontroller

Modern araçlarda rölanti devrini motor beyni ayarlar. Bunun için birkaç sensörden veri okur:

• Krank mili konum sensörü: motorun hangi noktada olduğunu söyler.
• Lambda (oksijen) sensörü: egzozdaki oksijen oranını okur, karışımı düzenler.
• Soğutma suyu ısı sensörü: motor soğukken zengin karışım, ısınınca normal karışım için gerekli.
• Rölanti kontrol motoru (eski araçlarda): gaz kelebeği kapalıyken hava geçişini ayarlar.

Bu sensörlerden biri yanlış veri gönderdiğinde motor beyni hatalı karışım hazırlar. Rölanti dengesizleşir, titrer, bazen motor stop eder. Motor uyarı lambası çoğu zaman yanar ama her zaman değil. Kesin teşhis için OBD cihazı ile canlı veri okumak gerekir.

Akü de bu gruba girer. Zayıf akü, motor beynine giden gerilimi düşürür ve elektronik kontroller şaşırır. Akü değiştirdikten sonra bazı araçlarda rölanti öğrenme prosedürü gerekir; bu yapılmadan titreme birkaç gün sürebilir.

Yakıt kalitesi ve depo sorunları

Kötü yakıt rölantiyi doğrudan bozar. Su karışmış, oktanı düşük veya kalıntı bırakan yakıt yandığında motor eşit güç üretmez. Belirti genelde son yakıt aldığınız istasyonu işaret eder: dolumdan sonra başladıysa sebebi orada arayın.

Yakıt filtresi tıkalıysa pompa yeterli basınç oluşturamaz. Rölantide silik bir titreme, gaza basınca güç kaybı hissedersiniz. Yakıt pompası zayıflamışsa da benzer belirtiler çıkar ama pompa arızası genelde marş problemi ile birlikte gelir.

Depoyu düşük seviyede uzun süre kullanmak da pompaya zarar verir. Pompa yakıt içinde soğur; deponun dibinde çalışırsa ısınır ve ömrü kısalır.

Ne zaman servise gitmelisiniz

Kendiniz bakabileceğiniz üç şey var: hava filtresini kontrol etmek, buji kablolarını gözle incelemek, motor uyarı lambası yandığında OBD cihazıyla kod okutmak. Bunların ötesi teşhis cihazı, tork anahtarı ve tecrübe ister.

Şu durumlarda beklemeden servise gidin:

• Motor uyarı lambası yanıp sönüyor (sabit yanmıyor). Yanıp sönen ışık aktif teklemedir; devam ederseniz katalizör yanar ve tamir masrafı katlanır.
• Titremeye egzozdan siyah veya beyaz duman eşlik ediyor.
• Rölantide motor stop ediyor veya devir 400 altına düşüyor.
• Yakıt kokusu geliyor.
• Titreme birkaç günde belirgin şekilde arttı.

Titreme küçük görünse de arkasında büyük bir arıza gizlenebilir. Uzun süre sürüklemek, teklemeyi katalizöre, katalizör arızasını motor bölümüne taşır. Erken teşhis her zaman ucuzdur.