Motor Hararet Yaptı, Yolda Ne Yapmalıyım?

İlk Yapmanız Gereken: Kenara Çekin ve Motoru Durdurun

Gösterge kırmızıya girdiyse ya da kaputun altından buhar geliyorsa aracınızı derhal güvenli bir yere çekin. Sağ şeride geçin, dörtlüleri yakın ve mümkünse emniyet şeridinde durmak yerine bir cepte, servis alanında ya da yan yolda durun. Otoyolda ve virajda durmak sizi ikinci bir tehlikenin içine sokar.

Motor sıcakken çalışmaya devam ederse silindir kapağı eğilebilir, conta patlayabilir. Bu iki hasar, ufak bir hortum sorununu ciddi bir motor tamirine çevirir. Bu yüzden kontağı hemen kapatmayın; bir dakika kadar rölantide çalıştırıp öyle söndürmek daha güvenlidir; ani duruşta sıcak bölgelerdeki ısı bir yerde birikir. Ancak gösterge iyice tavana vurmuşsa ve motordan takırtı, buhar geliyorsa bunu beklemeyin, kapatın.

Aracı kapattıktan sonra kalorifer kolunu en sıcağa, fan hızını en yükseğe alın. Bu size konforlu gelmez ama motor bloğundaki ısının bir kısmını kabine atar. Bu basit hareket, motor soğumasını hızlandırır.

Kaputu Hemen Açmayın

Hararet yapan bir motorun kaputunu açar açmaz üzerine eğilmek en sık yapılan hatadır. Radyatör kapağının altındaki soğutma sıvısı basınç altındadır ve suyun kaynama noktasının çok üstüne çıkabilir. Kapağı açtığınız anda kaynar sıvı ve buhar yüzünüze fışkırır. Ciddi yanıklar bu şekilde oluşur.

Kaputu açmak için en az yirmi dakika, hava sıcaksa yarım saat bekleyin. Beklerken şunları yapabilirsiniz:

• Aracın altına bakın. Yerde koyu yeşil, turuncu ya da pembe renkli bir sıvı damlıyorsa antifriz kaçağı vardır.
• Motor bölmesinden ıslık, fışırtı sesi gelip gelmediğini dinleyin.
• Yol kenarındaysanız aracın arkasına reflektör koyun.

Kaputu açtığınızda radyatör kapağına dokunmadan önce elinizin tersini yaklaştırın. Hâlâ ısı yayıyorsa beklemeye devam edin. Radyatör kapağını asla sıcakken açmayın; bu kural istisnasızdır.

Sızıntı Var mı, Nereden Bakılır

Motor yeterince soğuduğunda ilk bakacağınız yer radyatör yedek su deposudur. Genelde motor bölmesinin bir kenarında, üzerinde min-max çizgileri olan yarı şeffaf bir kaptır. Seviyesi min çizgisinin altına düşmüşse ya da tamamen boşsa sistemde su kaybı var demektir.

Ardından şu noktalara bakın:

• Radyatörün alt ve üst hortumları: Çatlak, şişkinlik ya da bağlantı noktasında ıslaklık var mı?
• Radyatörün ön yüzü: Peteklerden sızıntı, ıslak lekeler görünüyor mu?
• Motorun altı: Yerde biriken sıvının rengi ve yeri sızıntının kaynağını gösterir. Yağ değil, antifriz aradığınızı unutmayın.
• Kalorifer peteği hortumları: Ön panelin arkasına giden ince hortumlar da patlayabilir.

Sızıntı gözle görülüyor ve büyükse, aracı çalıştırmayı denemeyin. Su ekleyerek yola devam etmek çözüm değildir; birkaç kilometre sonra tekrar boşalır ve bu defa motor daha ağır hasar görür.

Radyatöre Su Eklemek: Yapılır mı, Nasıl Yapılır

Sistem boşalmışsa ve gözle görülür bir sızıntı yoksa acil durumda su ekleyerek en yakın servise gidebilirsiniz. Ama bunun kuralları var.

Önce yedek depoya bakın. Yedek depo boşsa oradan doldurun; asla önce ana radyatör kapağını açmayın. Yedek depo doluyken hararet devam ediyorsa sorun su eksikliği değildir; termostat, su pompası ya da fan devreye girmiyor olabilir. Bu durumda su eklemek çare olmaz.

Su eklerken dikkat edilecekler:

• Motor tamamen soğumuş olmalı. Ilıksa bile bekleyin.
• Mümkünse antifriz karışımı ekleyin. Yoksa temiz musluk suyu, hiç yoktan iyidir; ama bu geçici bir çözümdür ve sonra sistemin boşaltılıp doğru karışımla doldurulması gerekir.
• Suyu bir kerede değil, azar azar ekleyin. Depo taştığında durun.
• Kapağı sıkıca kapatın; gevşek kalırsa basınç oluşmaz ve sistem yine kaynar.

Antifriz oranı, kapasitesi ve tipi aracınızın kullanım kılavuzundaki değeri esas alın. Yanlış tip antifriz radyatör peteklerinde tıkanmaya yol açabilir. Farklı renklerdeki antifrizleri karıştırmak da sakıncalıdır.

Yola Devam Edilir mi, Ne Zaman Çekici Çağırmalı

Bazı durumlar su ekleyip devam etmeye izin verir, bazıları vermez. Aradaki farkı bilmek yüz binlerce liralık motor tamirinden sizi kurtarabilir.

Şu belirtilerden biri varsa yola çıkmayın, çekici çağırın:

• Egzozdan yoğun beyaz duman çıkıyor.
• Yağ çubuğunda ya da yağ kapağının iç tarafında kahverengi köpük, mayonez benzeri kıvam var.
• Motordan metalik takırtı, tıkırtı geliyor.
• Su eklemenize rağmen gösterge kısa sürede tekrar kırmızıya çıkıyor.
• Altta ciddi bir sızıntı gölü oluşmuş.
• Kaputun altından yağ kokusu, yanık kokusu geliyor.

Bu belirtiler silindir kapak contası patlaması, hidrolik kilit ya da su pompası arızası gibi ciddi sorunları işaret eder. Bu haldeyken sürüş, motoru komple hurdaya çıkarabilir.

Yola devam edebileceğiniz nadir durum şudur: sızıntı yok, su eklediniz, gösterge normale döndü ve motor sessiz çalışıyor. Bu durumda bile en yakın servise doğrudan gidin, yolculuğa devam etmeyin. Yolda gösterge ibresini gözünüzden ayırmayın. En ufak yükselmede yine kenara çekin.

Neden Hararet Yapar: Kısaca Sebepler

Sebebi bilmek yolda çözüm getirmese de servise gittiğinizde ne aradığınızı anlamanıza yardımcı olur.

• Soğutma sıvısı eksikliği: Sızıntı, buharlaşma veya bakım eksikliği.
• Termostat arızası: Kapalı kalırsa sıvı radyatöre gitmez, motor pişer.
• Su pompası arızası: Kanatları kırıksa sıvı dolaşmaz.
• Fan çalışmıyor: Elektrik arızası ya da fan motoru yanmış olabilir.
• Radyatör tıkanması: İç kısımda kireç, dış kısımda böcek, yaprak birikimi.
• Hortum patlaması: Yaşlı, çatlamış hortumlar basınca dayanmaz.
• Silindir kapak contası: Egzoz gazı soğutma sistemine kaçar, sıvı sürekli azalır.

Yaz aylarında klima açıkken, uzun yokuşta ya da trafikte beklerken hararetin ortaya çıkması da yaygındır. Bu tür durumlarda sistem sınırdadır; küçük bir aksaklık bile göstergeyi yükseltir.

Hararet Sonrası Bakım Neden Şart

Aracınız bir kez ciddi hararet yaptıysa, gösterge normale dönse bile içeride hasar oluşmuş olabilir. Silindir kapağı milimetrenin altında eğilebilir; bu gözle görülmez ama zamanla su ile yağı karıştırır. Termostat bir kez arıza vermişse benzerini yakında tekrar yapabilir.

Yolda ilk müdahaleyi doğru yapmak sizi güvende tutar. Ama arızanın kaynağını bulmak ve kalıcı çözümü uygulamak yetkili bir ustanın işidir. Aracınızı çalıştırmadan yerinde bir kontrol yaptırmak, "biraz idare edeyim" deyip yolda kalmaktan her zaman ucuzdur.