Klima Neden Soğutmuyor? Sebepleri ve Kontrol Sırası

En Sık Sebep: Gaz Azalmış ya da Bitmiş

Klima soğutmuyorsa aklınıza ilk gelmesi gereken şey gazdır. Sistemdeki soğutucu gaz zamanla azalır; bu tamamen normal bir aşınmadır ama belirli bir seviyenin altına düşünce üfleyiş serin olmaktan çıkar, dış hava sıcaklığında hava üflemeye başlar.

Gaz azalmasının iki hali vardır. Birincisi, yıllar içinde contalardan sızan doğal kayıptır; bu durumda gaz dolumu genellikle çözer. İkincisi ise bir noktada kaçak vardır; gaz doldurulur, birkaç hafta çalışır, sonra yine biter. Bu ikincisi para tuzağıdır. Servise gittiğinizde "gaz koyduk" deyip bırakılmasına izin vermeyin; kaçak testi yapılmasını isteyin. Kaçak testi genelde boyalı gaz ya da azot basıncı ile yapılır ve sızıntının yerini gösterir.

Kendi başınıza yapabileceğiniz tek şey klimayı açıp motor kaputunun altındaki büyük borulardan düşük basınç hattının (kalın olan) elle ıslak-serin hissedilip hissedilmediğini kontrol etmektir. Buz gibi ıslaksa gaz vardır; ılıksa büyük ihtimalle gaz yoktur. Manifold saati bağlayıp basınç ölçmek servis işidir.

Kompresör Devreye Girmiyor Olabilir

Kompresör klimanın kalbidir. Devreye girmiyorsa hiçbir üfleyiş serin olmaz.

Bunu evde şu şekilde anlayabilirsiniz: Motor çalışırken kaputu açın, klimayı en soğuk kademeye alın ve fanı sonuna kadar açın. Motor bölmesindeki kompresör kasnağına bakın. Kasnak sürekli döner ama ortasındaki disk (kavrama) belirli aralıklarla "tık" sesiyle kilitlenip açılmalıdır. Hiç tık sesi gelmiyorsa ve orta disk hiç dönmüyorsa kompresör devreye girmiyor demektir.

Sebepleri şunlar olabilir:

• Gaz basıncı çok düşük. Sistem kendini korumak için kompresörü çalıştırmaz. Bu yine gaza döner.
• Kompresör kavraması arızalı. Bobin yanmış, disk aşınmış olabilir.
• Basınç sensörü arızalı. Yanlış bilgi gönderdiği için sistem kompresörü çalıştırmaz.
• Kompresör içeriden kilitlenmiş. Bu en pahalı ihtimaldir; kompresörün komple değişmesi gerekir.

Kompresör kilitlendiyse aracı çekiciyle götürmek gerekmez ama uzun yola çıkmayın; kompresörün içi patlarsa metal parçalar tüm sisteme dağılır ve tamir maliyeti ikiye katlanır.

Kondenser Kirli ya da Hasarlı

Kondenser, ön tamponun hemen arkasında, radyatörün önünde duran ince petekli parçadır. Sıcak gazı sıvıya çevirmesi için üstünden bol hava geçmesi lazım.

Şehir içi trafikte, tozlu yolda, park halinde önüne yaprak-tüy toplanmış bir araçta kondenserin peteklerine kir, çamur, böcek dolar. Hava geçmeyince gaz soğuyamaz, klima da soğutmaz. Özellikle durunca soğutmuyor, gidince biraz serinliyor diyorsanız kondenser fanı ya da kondenser kirliliği öne çıkar.

Kaputu açın, ön ızgaradan içeri bakın. Radyatörden önce göreceğiniz ince petekli parça kondenserdir. Görünür şekilde tıkalıysa dışarıdan alçak basınçlı suyla (bahçe hortumu yeterli) öne değil arkadan öne doğru yıkanabilir. Basınçlı yıkama makinesi kullanmayın; petekleri ezersiniz, geri açılmaz.

Bir taş çarpıp kondenseri delmiş de olabilir. Bu durumda altında yağlı bir iz görürsünüz; parça değişir.

Kabin Filtresi Tıkalı ya da Fan Zayıf

Klima gazı tamam, kompresör çalışıyor, kondenser temiz; ama içeri hava az geliyorsa yine "soğutmuyor" dersiniz. Aslında soğutuyordur, sadece serin hava yüzünüze ulaşmıyordur.

Kabin filtresi genelde torpido gözünün arkasındadır ve çıkarılıp bakılması çoğu araçta on dakikalık iştir. Filtreyi çıkardığınızda yapraklar, tüyler, kararmış toz görüyorsanız değişme zamanı çoktan geçmiş demektir. Bu, kendi başınıza yapabileceğiniz en ucuz bakımdır. Yedek parçacıdan aracınızın modeline uygun filtreyi alın, eskiyle yerini karşılaştırarak takın.

Filtre temiz ama fan yine de zayıf üflüyor ya da sadece bir kademede çalışıyorsa fan rezistansı arızalıdır. Bu küçük bir parçadır ama yerine ulaşmak bazen zahmetlidir; oto elektrikçiye bırakın.

Karışım Kapağı ve Klima Paneli Arızası

Bazı araçlarda klima buz gibi üflüyordur ama panelden istediğiniz sıcaklığı ayarlayamıyorsunuzdur. Aracın içindeki karışım kapağı motoru (blend motor) sıcak ve soğuk havayı istediğiniz oranda karıştırır. Bu motor takılırsa, klimayı en soğuğa alsanız bile içeri kalorifer havası gelmeye devam eder.

Belirtisi nettir: sıcaklık düğmesini çevirdiğinizde torpido arkasından hafif bir "tıkırdama" duyarsınız, ya da bir tarafın havası soğuk gelirken diğer tarafın havası sıcak gelir. Bu durumda gaz suçlu değildir. Doğrudan oto elektrik ya da klima servisine gidin, boşuna gaz doldurtmayın.

Panel arızası da benzer belirtiler verir; düğmeye basıyorsunuz ama sistem cevap vermiyor. Modern araçlarda bu genelde arıza tespit cihazıyla okunur.

Kontrol Sırası: Ucuzdan Pahalıya

Zamanınızı ve paranızı korumak için sıralı gidin:

1. Kabin filtresini kontrol edin. En ucuz ve en sık ihmal edilen kalem. Kendi başınıza yaparsınız.
2. Kondenserin önünü kontrol edin. Yaprak, poşet, kalın toz varsa temizletin.
3. Klimayı açıp kompresörün devreye girip girmediğine bakın. Kavrama diski dönüyorsa sistem yaşıyordur.
4. Serviste önce kaçak testi, sonra gaz dolumu isteyin. Sırasını değiştirmeyin. Kaçak varsa dolan gaz bir hafta içinde biter.
5. Hâlâ sorun varsa arıza tespit cihazına bağlatın. Sensör, panel ve karışım kapağı arızaları bu şekilde okunur.

Klimayı Ne Zaman Kapatmalısınız?

Klima çalışırken şu belirtilerden biri varsa hemen kapatın ve aracı zorlamayın:

• Kaputtan yanık kokusu geliyor. Kompresör kavraması sürtünüp yanıyor olabilir.
• Klima açıldığında motor devri düşüyor ve araç stop ediyor. Kompresör kilitlenmiş olabilir.
• Kabinden buğulu, tatlımsı kokulu bir hava geliyor. Evaporatör ya da kalorifer peteği sızdırıyor olabilir; bu antifriz kokusudur ve solunması iyi değildir.
• Klima açıkken kayış cıyaklama sesi çıkıyor. Kayış gevşemiş ya da kompresör zorlanıyordur.

Bu durumların hiçbirinde "biraz daha dayanır" demeyin. Klimayı kapatıp yolunuza devam edin, ilk fırsatta baktırın.

Kendi Yapmayın Dediğimiz Kısım

Gaz dolumu görsel olarak basittir; internette "kendin doldur" setleri de satılıyor. Ama şunu bilin: klima gazı basınç altındadır, cilde temas ederse soğuk yanığı yapar, gözle temasında ciddi hasar verir. Yanlış miktarda gaz basmak kompresörü mahveder; fazla gaz basıncı boruları patlatabilir. Kaçak testi yapılmadan gaz basmak da parayı çöpe atmaktır.

Aynı şekilde kompresör, kondenser ya da evaporatör değişimi sistemin vakumlanmasını gerektirir. Vakum yapılmadan gaz basılan bir sistem birkaç ay içinde arızalanır. Bu iş cihaz ister; ev tipi çözümü yoktur.