Direksiyon Ağırlaştı: Hidrolik mi Elektrikli Direksiyon Arızası mı?

Direksiyonun Ağırlaşması Neyi Gösterir?

Direksiyonun aniden ağırlaşması, direksiyon takviye sisteminin devre dışı kaldığını ya da zayıfladığını gösterir. Araçta iki tip takviye sistemi vardır: hidrolik ve elektrikli. Hangi sistemin olduğu, sorunun yerini de büyük ölçüde belirler. Motor kapalıyken direksiyonun ağır olması normaldir; asıl önemli olan motor çalışırken hissedilen ağırlıktır.

Ağırlığın nasıl geldiği de ipucudur. Bir anda taş gibi olan direksiyon farklı, sadece park sırasında zorlaşan direksiyon farklı bir arızaya işaret eder. Soğukta ağır, ısınınca normale dönen bir direksiyon başka, sürekli ağır kalan direksiyon başka bir hikaye anlatır.

Aracınız Hidrolik mi Elektrikli mi Direksiyona Sahip?

Bunu anlamanın en kolay yolu motor bölmesine bakmaktır. Motor bölmesinde üzerinde direksiyon sembolü olan küçük bir yağ deposu ve motora bağlı bir kayışla dönen bir pompa görüyorsanız aracınız hidrolik direksiyona sahiptir. Böyle bir depo ve pompa yoksa, direksiyon büyük ihtimalle elektrikli (EPS) sistemdir.

İkinci yol gösterge paneline bakmaktır. Elektrikli direksiyonlarda arıza olduğunda genelde sarı renkli, direksiyon simgesinin yanında ünlem işaretli bir uyarı ışığı yanar. Hidrolik sistemlerde böyle bir uyarı ışığı çoğunlukla yoktur; belirti doğrudan direksiyonun hissinden ve seslerden gelir.

Aracınızın kullanım kılavuzunda hangi sistemin kullanıldığı yazar. Emin değilseniz kılavuza bakın ya da bir ustaya sorun.

Hidrolik Direksiyonda Ağırlaşmanın Nedenleri

Hidrolik sistemde ağırlaşmanın en yaygın sebebi yağ eksikliğidir. Yağ deposunun kapağını açıp seviyeyi kontrol edebilirsiniz. Seviye alt çizginin altındaysa yağ eksik demektir. Ama yağın eksilmesi kendi başına bir arıza değil, bir belirtidir; sistemde kaçak vardır. Sadece yağ eklemek geçici çözüm olur.

Kaçak genelde şu yerlerden olur:

• Direksiyon kutusu keçelerinden yere damlayan yağ
• Yüksek basınç hortumlarının bağlantı noktaları
• Pompanın kendi keçesi
• Yağ deposunun altındaki dönüş hortumu

İkinci yaygın neden direksiyon pompasının kayışıdır. Kayış gevşemişse pompa yeterli basıncı üretemez; direksiyon özellikle düşük devirde ağırlaşır. Kayış koptuysa direksiyon tamamen ağır olur ve genellikle motor bölmesinden ıslık ya da vurma sesi gelir.

Üçüncü olarak pompanın kendisi arızalanabilir. Pompa arızalıysa direksiyonu çevirirken motor bölmesinden inleme, vızıltı ya da hırıltı gelir. Sesi duymak için camı biraz açıp yavaşça direksiyonu sağa sola çevirin.

Son olarak yağın kirlenmesi de sorun çıkarır. Yıllarca değişmemiş yağ koyulaşır, pompayı ve valfleri yorar. Yağın rengi kararmışsa ya da yanık kokuyorsa değişmesi gerekir.

Elektrikli Direksiyonda Ağırlaşmanın Nedenleri

Elektrikli direksiyonda (EPS) sistem, direksiyon miline bağlı bir elektrik motoruyla çalışır. Ağırlaşma çoğunlukla mekanik değil elektronik kökenlidir. En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:

• Akü zayıflığı ya da voltaj düşüklüğü: EPS sistemi belirli bir voltajın altına düştüğünde kendini korumak için devreden çıkar. Aracınızı çalıştırdığınızda direksiyon uyarısı yanıyor ve direksiyon ağırsa önce akü gerilimini kontrol ettirin.
• Tork sensörü arızası: Direksiyondaki döndürme kuvvetini algılayan sensör bozulduğunda motor ne kadar destek vereceğini bilemez ve devreye girmez.
• EPS motoru arızası: Motorun kendisi yandıysa hiçbir destek gelmez; direksiyon tamamen mekanik direnişle döner.
• Yazılım hatası: Bazen basit bir modül resetiyle sorun geçer. Bunu servis tespit eder.
• Direksiyon kolonundaki konektörler: Kolonun altındaki soket gevşemiş ya da oksitlenmiş olabilir.

EPS sisteminde uyarı ışığı yandıysa ve direksiyon ağırsa arıza kodu okutmadan tahmin yürütmek zaman kaybıdır. Sistem, arızayı hafızasına yazar; kodu okuyan bir ustaya götürmek en kısa yoldur.

Kendi Kendinize Yapabileceğiniz Kontroller

Servise gitmeden önce birkaç basit kontrol sorunun kaynağını daraltmanıza yardımcı olur.

Motor bölmesini açın. Motor soğukken hidrolik yağ deposunun seviyesine bakın. Deponun üzerinde alt ve üst çizgi vardır; seviye bu ikisinin arasında olmalıdır. Renk berrak kırmızı ya da amber tonundaysa iyidir; siyah ya da kahverengiyse yağ ömrünü doldurmuş demektir.

Aracın altına bakın. Park ettiğiniz yerin altında yağ lekesi var mı? Rengi ve yerini not edin. Direksiyon kutusu genelde ön aksın orta kısmındadır; oradan gelen bir sızıntı direksiyon kaynaklıdır.

Direksiyonu dinleyin. Motor çalışırken cam açık şekilde direksiyonu yavaşça sonuna kadar çevirin. İnleme sesi hidrolik pompaya işaret eder. Elektrikli sistemde ise motordan hafif bir uğultu duyulabilir; bu normaldir, ama takırtı ya da tıkırtı normal değildir.

Uyarı ışıklarını gözleyin. Kontağı açtığınızda tüm uyarı ışıkları yanıp söner, motor çalışınca çoğu söner. Direksiyon uyarısı sönmüyorsa ya da sürüş sırasında yanıyorsa bu bilgi servise gittiğinizde çok işe yarar.

Akü yaşına dikkat edin. Aracınız zor çalışıyor, farlar sönükleşiyor ve direksiyon da ağırsa suçlu büyük ihtimalle aküdür. Aküyü test ettirmek ucuz ve hızlıdır.

Hangi Durumlarda Hemen Yola Çıkmamalısınız?

Direksiyonun ağırlaşması sürüşü riskli hale getirebilir; bazı durumlarda aracı kullanmak yerine çektirmek gerekir.

• Direksiyon aniden çok sertleşti ve zor kontrol ediyorsanız
• Direksiyonu çevirirken motor bölmesinden yüksek sesli ıslık, çığlık ya da vurma sesi geliyorsa
• Motor bölmesinden yanık kokusu ya da duman geliyorsa
• Direksiyon bir yöne kolay, diğer yöne çok zor dönüyorsa
• Direksiyon uyarı ışığıyla birlikte fren ya da ABS uyarısı da yanıyorsa

Bu durumlarda özellikle şehir içinde ani manevralar tehlikelidir. Kayış kopmuş olabilir, pompa kilitlenebilir ya da EPS motoru tamamen çekilebilir. Kısa mesafeye bile olsa aracı zorlayarak sürmek, direksiyon kutusuna ve pompaya kalıcı zarar verir.

Ağırlaşmayı Tetikleyen Diğer Etkenler

Bazen sorun direksiyon sisteminin kendisinde değil, çevresindedir. Aşırı düşük lastik havası direksiyonu doğrudan ağırlaştırır. Özellikle ön lastiklerin biri sönükse aracın önü ağırlaşır, direksiyon zorlanır. Doğru basınç değerini yakıt kapağının içindeki ya da sürücü kapı çerçevesindeki etiketten okuyun; aracınızın kullanım kılavuzundaki değeri esas alın.

Rot ve rotil aşınması da direksiyonu sertleştirebilir; ama bu genelde ağırlıktan çok titreşim ve boşluk olarak hissedilir. Ön düzen ayarının bozulması direksiyonu bir yöne çekebilir ve bunu sürücü ağırlık gibi algılayabilir.

Soğuk havada direksiyonun ilk birkaç dakika ağır olması, hidrolik yağın henüz akışkanlık kazanmamasından olabilir. Isınınca normale dönüyorsa ciddi bir arıza değildir; ama yağın yaşlandığının işaretidir.

Ne Zaman Servise Götürmeli?

Kendi yaptığınız kontroller sorunun kaynağını göstermediyse, uyarı ışığı yanıyorsa, yağ seviyesi sürekli düşüyorsa ya da direksiyondan ses geliyorsa iş artık ustalık ister. Hidrolik sistemde basınç ölçümü, elektrikli sistemde arıza kodu okuma cihazı olmadan doğru teşhis konulmaz. Yanlış parça değişimi hem para kaybıdır hem de asıl sorunu büyütür.

Direksiyon aracın kontrolüyle doğrudan ilgili olduğu için "idare eder" mantığıyla yaklaşılmayacak bir sistemdir. Belirti küçük görünse bile teşhisi geciktirmeyin.