Audi Otomatik Şanzımanda Bakım Nasıl Yapılır?

Audi otomatik şanzıman bakımı; önce şanzıman tipini doğru tespit edip, ona uygun yağ ve filtre değişimini zamanında yaptırmak demektir. Audi'de tek bir "otomatik şanzıman" yok. Aracınızda DSG (çift kavramalı, S tronic), tiptronic (klasik torque konvertörlü) veya multitronic (CVT) olabilir. Her birinin bakımı farklı yağ, farklı filtre ve farklı prosedür istiyor. Yanlış yağ konulan bir DSG kısa sürede sertleşir, tepkisiz kalır ve mekatronik arızası verir.

Bakımın kendisi karmaşık değil, ama şanzıman yağı sıcaklığa duyarlı seviye ölçümü gerektiriyor. Bu yüzden bakımın büyük kısmı servis işi. Sizin yapmanız gereken şey; belirtileri erken fark etmek, yağın rengini ve kokusunu kontrol edecek kadar bilgili olmak, kılavuzdaki bakım aralığını takip etmek.

Aracınızdaki Şanzıman Tipini Nasıl Anlarsınız?

Vites topuzunda ve gösterge panelinde ipucu var. S tronic ya da DSG yazıyorsa çift kavramalı bir kutu var demektir. Sadece tiptronic yazıyorsa klasik otomatiktir. Eski A4, A6 modellerinde multitronic ibaresi görürseniz kademesiz (CVT) bir şanzıman var.

Emin değilseniz ruhsattaki şasi numarasıyla yetkili servise sorabilirsiniz. Bu bilgi kritik çünkü yağ tipi, filtre kodu ve yağ değişim yöntemi tamamen buna bağlı. Kulaktan dolma "Audi'ye ATF yağı gider" bilgisiyle hareket etmeyin.

DSG (S tronic) Bakımı Neden Farklı?

DSG mekanik olarak iki tane manuel şanzımanı bir arada çalıştıran bir sistem. İçinde iki kavrama, çok sayıda solenoid ve mekatronik denilen elektro-hidrolik kumanda ünitesi var. Bu yüzden yağı hem yağlama hem hidrolik basınç görevi yapıyor.

Bakımda dikkat edilecekler:

• Yağ değişimi periyodik yapılmalı. Audi ilk yıllarda "ömür boyu yağ" dese de pratikte belirli bir kilometrede yağ değişimi zorunlu hale geldi. Kilometre değerini aracınızın kullanım kılavuzundan teyit edin.
• Filtre de değişmeli. Sadece yağ boşaltıp doldurmak yetmez. İç filtre değişmeden yapılan bakım yarım kalır.
• Islak (wet) ve kuru (dry) DSG farkı var. Küçük motorlu bazı modellerde kuru tip kullanılıyor ve bakım prosedürü tamamen farklı.
• Yağ seviyesi belirli sıcaklıkta ölçülür. Soğukken doldurulan yağ yanıltıcı sonuç verir. Bu iş için diagnoz cihazı gerekir.

Bu son madde yüzünden DSG yağ değişimini evde yapmanızı önermiyoruz. Yağ miktarı az veya fazla olursa şanzıman ısınır, sarsıntı yapar, ilerleyen aşamada mekatroniği yakar. Mekatronik onarımı, yağ bakımının kat kat üstünde bir maliyet.

Tiptronic ve Multitronic Bakımı

Tiptronic klasik torque konvertörlü bir şanzıman. Bakımı DSG'ye göre daha toleranslı, ama yine de kendine özgü ATF yağı istiyor. Yanlış yağ konulduğunda ilk aylarda belirti vermeyebilir; problem 1-2 yıl sonra vites geçişlerinde takılma olarak ortaya çıkar.

Multitronic ise kademesiz çalışan bir kayış-kasnak sistemi. Kayışın ömrünü uzatmak için özel bir CVT yağı kullanılıyor. Bu yağın muadili yok denecek kadar az. Multitronic sahibiyseniz bakımda kesinlikle orijinal ya da onaylı muadil yağ kullanılmasını isteyin.

Her üçünde de bakım kalemleri aynı: yağ, filtre, conta. Farklı olan; kullanılacak yağ tipi ve doldurma yöntemi.

Şanzıman Sorununu Erken Nasıl Fark Edersiniz?

Servise gitmeden önce sizin yakalayabileceğiniz belirtiler var. Aracınızda şu durumlardan biri varsa şanzımanı kontrol ettirin:

• Duruştan kalkışta sarsıntı, tekleme, tutukluk hissediyorsanız
• Vites geçişlerinde darbe ya da geç geçiş varsa
• D'ye ya da R'ye alırken belirgin bir gecikme oluyorsa
• Rölantide vites boştayken duyulmayan uğultu ilerideyken artıyorsa
• Gösterge panelinde şanzıman uyarı lambası ya da PRNDS harflerinden biri yanıp sönüyorsa
• Aracınız kendini acil çalışma moduna alıyor, sadece belirli viteslerde ilerliyorsa

Bu belirtilerden herhangi biri varken aracı kullanmaya devam etmek zararı büyütür. Özellikle DSG'de "biraz daha dayansın" düşüncesi mekatroniğin komple yenilenmesine kadar giden bir tabloya dönüşebilir.

Şanzıman Yağı Rengini Kontrol Etmek

Bu, evde yapabileceğiniz basit bir kontrol. Motor kaputunu açıp şanzıman bölgesine baktığınızda yağ sızıntısı olup olmadığına bakabilirsiniz. Yerde park ettiğiniz noktada koyu kırmızı, kahverengi ya da yanık kokulu bir sıvı damlıyorsa şanzıman yağı sızıyor olabilir.

Sağlıklı şanzıman yağı berrak kırmızı ya da hafif amber renktedir. Koyu kahverengi ve yanık kokulu hale gelmişse yağ ömrünü tamamlamış, muhtemelen içerideki sürtünme yüzeyleri de aşınmaya başlamıştır. Renk kontrolü için özel bir alet gerekmez, servise girdiğinizde ustadan bir örnek göstermesini isteyebilirsiniz.

Kendinizin Yapabileceği ve Yapamayacağı Şeyler

Ev şartlarında yapabilecekleriniz sınırlı ama işe yarar:

• Vites kolu davranışını gözlemlemek. Her sabah aracı çalıştırdığınızda ilk 2-3 vites geçişini dinleyin.
• Yer sızıntısını takip etmek. Park yerinizde düzenli olarak damla var mı bakın.
• Uyarı ışıklarını yok saymamak. En küçük ikaz bile diagnoz cihazıyla okutulmalı.
• Kullanım kılavuzundaki bakım aralığını takip etmek. Bu bilgi araca göre değişir, kılavuzdaki değeri esas alın.
• Aracı soğukken zorlamamak. Motor ısınmadan tam gaz kalkış yapmak şanzıman ömrünü kısaltır.

Yapmamanız gerekenler:

• Yağ boşaltma tapasını kendiniz açmak
• İnternette bulduğunuz bir yağı "muadil olur" diye koydurmak
• Filtre değişimini atlayıp sadece yağ tazelemek
• Sarsıntıya rağmen "biraz daha idare etsin" demek

Bakım Sıklığı ve Yağ Seçimi

Bakım kilometresi; şanzıman tipine, model yılına ve kullanım şartlarına göre değişir. Şehir içinde sürekli dur-kalk yapan, kısa mesafe kullanılan araçlarda bakım daha erken yapılır. Otoyol ağırlıklı kullanılan araçlarda daha uzun aralık mümkün. Kesin değeri aracınızın kullanım kılavuzundan teyit edin ya da yetkili bir Audi ustasına şasi numarasıyla sordurun.

Yağ seçiminde tek kural var: Audi'nin onayladığı spesifikasyona uygun yağ. Kutunun üstünde yazan onay kodunun, sizin şanzımanınıza uygun olduğunu kontrol edin. Bu kod aracın kılavuzunda ya da şanzıman etiketinde geçer. Ustayla önceden konuşup hangi yağı kullanacağını sorun; işlem sonrası boş yağ bidonunu size göstermesini isteyin.

Bakım Sonrası Aracın Öğrenmesi (Adaptasyon)

Modern Audi otomatiklerinde yağ değişimi sonrası şanzımanın adaptasyon değerlerinin sıfırlanması gerekir. Bu, diagnoz cihazıyla yapılan bir işlem. Yapılmazsa şanzıman eski yağa göre öğrendiği vites geçiş noktalarını kullanmaya devam eder ve yeni yağla uyumsuz çalışır.

Bakım yaptıran birçok kişi bu adımı atlar ve "yağ değiştim ama vites geçişleri düzelmedi" diye şikayet eder. İşlemin sonunda ustadan adaptasyon sıfırlaması ve kısa test sürüşü yapmasını isteyin. Test sürüşünde araç birkaç kilometre içinde yeni geçiş noktalarını öğrenir.

Ne Zaman Servise Götürmelisiniz?

Yukarıda sıralanan belirtilerden herhangi birini fark ettiğinizde beklemeyin. Bu belirtiler basit bir yağ bakımıyla çözülebilecek aşamada da olabilir, mekatronik yenileme gerektirecek noktaya da gelmiş olabilir. Farkı ancak diagnoz cihazı ve deneyimli bir usta anlar. Aracı kullanmaya devam ettikçe küçük problem büyür.