Araç Sigortası Nasıl Kontrol Edilir ve Değiştirilir?

Sigorta Ne İşe Yarar, Neden Atar?

Sigorta, aracınızın elektrik hattını aşırı akıma karşı koruyan küçük bir parçadır. İçinden geçen akım güvenli sınırın üzerine çıktığında içindeki tel eriyip kopar ve devreyi keser. Bu sayede kabloların yanmasını ve daha pahalı parçaların zarar görmesini engeller.

Sigorta boşuna atmaz. Çoğu zaman bir uyarıdır. Yıpranmış bir kablo, kısa devre yapan bir aksesuar, suyla temas etmiş bir soket ya da yaşlanmış bir motor sigortayı attırabilir. Bazen de sigortanın kendisi eskir ve tetiklenir.

Aracınızda şunlardan biri olduysa büyük ihtimalle sigortaya bakmanız gerekir:

Çakmaklık veya USB soketi çalışmıyor
Kornaya bastığınızda ses çıkmıyor
Bir far, stop lambası ya da sinyal tek taraflı sönük
Cam kaldırma düğmesi tepki vermiyor
Radyo, klima kumandası ya da ısıtmalı koltuk kapandı
Silecekler çalışmadı

Bu tür bir arıza mekanik değil elektrikseldir. Servise götürmeden önce sigortayı kontrol etmek beş dakikanızı alır ve çoğu zaman sorun orada biter.

Sigorta Kutusu Nerede?

Aracınızda genellikle iki sigorta kutusu vardır. Biri motor bölmesinde, diğeri sürücü tarafında veya torpidonun içindedir. Motor bölmesindeki kutu genellikle siyah plastik bir kapağa sahiptir ve üzerinde "FUSE" yazar. Kabin içindeki kutu ise direksiyonun altındaki panelin arkasına, torpidoyu açtığınızda görebileceğiniz bir bölmeye ya da sürücü kapısını açtığınızda görünen yan panele yerleştirilmiş olabilir.

Kutunun tam yeri her araca göre değişir. Aracınızın kullanım kılavuzunda sigorta kutularının yeri, kapağın nasıl açılacağı ve hangi sigortanın hangi devreye ait olduğu yazar. Kılavuzu kaybettiyseniz üreticinin web sitesinden PDF hâlinde indirebilirsiniz.

Kapağı açtığınızda içinde bir şema göreceksiniz. Kapağın iç yüzünde ya da kutunun içinde küçük bir etiket, hangi sigortanın neyi beslediğini gösterir. Bazı araçlarda kapağın altında yedek sigortalar ve sigortayı sökmeye yarayan küçük bir plastik pens bulunur. Bu pensi kullanmak sigortayı zorlamadan çıkarmanızı sağlar.

Atmış Sigortayı Nasıl Anlarsınız?

Sigortalar minik plastik parçalardır ve üstten bakıldığında içindeki metal telin bütün olup olmadığı görülebilir. İki yöntem işinizi görür.

Gözle kontrol: Sigortayı yerinden çıkarıp ışığa tutun. İçindeki ince metal şerit tek parça duruyorsa sigorta sağlamdır. Şerit ortadan kopmuşsa ya da kararmışsa sigorta atmıştır. Bazı sigortaların üstü opak olur; bu durumda gözle anlamak zordur.

Test kalemi ile kontrol: Ucuz bir sigorta test kalemi (12V kontrol kalemi) bu iş için idealdir. Kontak açıkken kalemin ucunu sigortanın üstündeki iki küçük metal noktaya sırayla değdirirsiniz. İki noktada da ışık yanıyorsa sigorta sağlamdır. Sadece bir tarafta yanıyorsa sigorta atmıştır.

Sigortalar renk kodludur. Her renk farklı bir amper değerine karşılık gelir. Değişim yaparken kesinlikle aynı renk ve aynı amper değerindeki sigortayı kullanmanız gerekir. Doğru değeri sigortanın üstünde yazan sayıdan ya da kılavuzdaki listeden görürsünüz.

Sigortayı Nasıl Değiştirirsiniz?

Değişim işlemi zor değildir ama sırayı takip etmek gerekir.

Kontağı kapatın. Anahtarı çekin ya da düğmeli araçsa aracı tamamen kapatın. Farlar, radyo, klima kapalı olsun.
Doğru sigorta kutusunu bulun. Arızalı olan cihaza bakan sigorta motor bölmesinde de olabilir, kabin içinde de. Kılavuzdaki şemadan hangisinin nerede olduğunu bulun.
Kapağı açın ve şemayı okuyun. Örneğin çakmaklık çalışmıyorsa şemada "cigar", "acc" veya "power outlet" gibi bir yazı arayın.
Sigortayı çıkarın. Kutunun içindeki plastik pensi kullanın. Pens yoksa cımbız işinizi görür. Sigortayı düz şekilde yukarı çekin, yana doğru bükmeyin.
Kontrol edin. Atmışsa kenara ayırın. Sağlamsa sorun sigortada değildir, geri takın ve başka yere bakın.
Aynı amper değerinde yenisini takın. Renk ve sayı aynı olmalı. Sigortayı düz şekilde yerine bastırın, oturduğunu hissedeceksiniz.
Kapağı kapatın ve deneyin. Arızalı cihaz çalışıyorsa iş bitmiştir.

Yedek sigortayı her zaman aracınızda bulundurun. Küçük bir paket sigorta seti (farklı amperlerden birkaç adet) torpidonuzda dursun.

Yeni Sigorta da Atıyorsa Ne Yapmalı?

Bu, dikkat etmeniz gereken en önemli noktadır. Bir sigortayı değiştirdiniz, cihaz bir süre çalıştı ya da hiç çalışmadı ve yeni sigorta da attı. Bu durumda sigortayı bir daha değiştirmeyin.

Sigortanın tekrar tekrar atması, o devrede bir kısa devre ya da aşırı yüklenme olduğunun kesin işaretidir. Sürekli yeni sigorta takarsanız her seferinde atacaktır. Daha kötüsü, daha yüksek amperli bir sigorta takarsanız koruma devre dışı kalır. Bu durumda kablolar ısınır, yalıtım erir ve araç yangınına kadar giden bir sonuç doğabilir. Sigortanın amper değerini asla yükseltmeyin.

Sürekli atan sigortanın nedeni genellikle şunlardan biridir:

Sıyrılmış bir kablo şaseye temas ediyor
Sonradan takılmış bir aksesuar (LED, ses sistemi, kamera) yanlış bağlanmış
Bir motor (silecek, cam, fan) içten sıkışmış ve çok akım çekiyor
Bir sokete su girmiş ve kısa devre yapıyor

Bu tür arızaların bulunması bir test aleti, elektrik şeması bilgisi ve tecrübe ister. Bu aşamadan sonra iş sizin sınırınızın dışına çıkar.

Ne Zaman Kendiniz Yapmayın?

Basit bir sigorta değişimini herkes yapabilir. Ama şu durumlarda uğraşmayın:

Aynı sigorta ikinci kez attıysa
Sigortayı değiştirdikten sonra araçtan yanık kokusu geliyorsa
Sigorta yuvası kararmış, erimiş ya da deforme olmuşsa
Birden fazla sigorta aynı anda attıysa
Kutuda sıvı, pas ya da yeşil oksitlenme varsa
Hangi sigortanın hangi devreye ait olduğunu şemadan çıkaramıyorsanız
Sorun ana besleme sigortası (motor bölmesindeki büyük olanlar) ile ilgiliyse

Motor bölmesindeki kalın, büyük sigortalar (genelde "MAXI" tipi) yüksek akım taşır. Bunlara müdahale etmek akü kutbunu sökmeyi gerektirebilir ve yanlış işlem ECU gibi pahalı parçalara zarar verebilir. Bu tür sigortalarla uğraşmayın.

Elektrik arızalarının çoğu görünenden karmaşıktır. Bir cam düğmesinin çalışmaması bazen düğmeden, bazen motordan, bazen de bir yerden kopmuş bir kablodan kaynaklanır. Sigorta ilk bakılacak yerdir ama son bakılacak yer değildir.