Araç Sabah Zor Çalışıyor: Akü mü, Marş mı, Yakıt mı?

Sabah Zor Çalışmanın En Yaygın Sebebi Aküdür

Aracınız sabah zor çalışıyorsa ilk şüpheli aküdür. Akü gece boyunca soğukta bekler, kimyasal tepkimesi yavaşlar ve marşa yeterli akımı veremez. Aracınız gün içinde sorunsuz çalışıp sadece sabahları zorlanıyorsa bu tablo aküyü işaret eder.

Aküyü ayırt etmenin en pratik yolu sesi dinlemektir. Kontağı çevirdiğinizde marş ağır ağır dönüyor, motor "vın-vın-vın" diye yorgun bir sesle uğraşıyorsa akü zayıftır. Farları açıp kontağı çevirdiğinizde farlar belirgin şekilde kısılıyorsa yine akü suçludur.

Aküler ortalama üç ile beş yıl arasında ömür tamamlar. Aracınızın aküsü bu yaşa geldiyse ve kışın ilk soğuklarıyla birlikte zorlanma başladıysa değişim zamanı gelmiş demektir. Kısa mesafeli şehir içi kullanım da aküyü hızlı yorar; çünkü şarj olmasına vakit kalmaz.

Akü mü Bitti Yoksa Şarj mı Olmuyor?

Aküyü değiştirmeden önce şarj sisteminin sağlam olduğundan emin olun. Çünkü sorun aküde değil, aküyü şarj etmesi gereken alternatörde de olabilir. Alternatör yeterli üretmiyorsa taktığınız yeni akü de kısa sürede biter.

Basit bir gözlem yapabilirsiniz: Aracınızı çalıştırdıktan sonra göstergedeki akü ikazı sönmüyorsa, farlar rölantide kısılıp gaz verince parlıyorsa, ya da direksiyon ağırlaşıyorsa alternatör ya da kayış tarafında sorun vardır. Bu durumda oto elektrikçiye gitmeden akü almayın; para boşa gider.

Akünün gerçekten bitip bitmediğini kesin öğrenmenin yolu voltaj ve yük testidir. Bu testi çoğu oto elektrikçi ücretsiz ya da çok küçük bir bedelle yapar. Test sonucuna göre karar verin.

Marş Motoru Arızasının Sesi Farklıdır

Marş motoru arızası aküden farklı ses verir. Kontağı çevirdiğinizde "tık" diye tek bir ses duyup motor hiç dönmüyorsa, ya da marştan metalik bir sürtünme geliyorsa sorun büyük olasılıkla marş motorunda ya da marş selenoidindedir.

Aküyü marş arızasından ayırt eden bir işaret daha var: Akü zayıfsa farlar, radyo, gösterge ışıkları da sönük olur. Marş motoru arızalıysa elektrikli aksesuarlar normal çalışır, sadece marş dönmez. Yani "her şey açılıyor ama araç çalışmıyor" tablosu marş motorunu düşündürür.

Bazen marş motoru başlangıçta arıza verir, birkaç deneme sonra tutar. Bu geçici tutuş sizi rahatlatmasın. Marş motoru bir kez arıza belirtisi verdiyse tam olarak bozulması gün meselesidir ve genellikle en kötü anda yolda bırakır.

Yakıt Sistemi de Sabah Zorlanmasına Yol Açabilir

Akü ve marş sağlamsa ama araç yine de zor çalışıyorsa gözünüzü yakıt tarafına çevirin. Bu durumda marş normal hızda döner, motor öksürür, birkaç saniye uğraşır ve zar zor tutar. Tutunca da rölantide düzensiz çalışabilir.

Yakıt tarafındaki en sık sebepler şunlardır:

• Zayıf yakıt pompası: Sabah ilk çalıştırmada basıncı geç toplar.
• Tıkalı yakıt filtresi: Motor yeterli yakıt bulamaz.
• Kirli enjektörler: Yanma odasına düzensiz yakıt gönderir.
• Arızalı ön ısıtma sistemi (dizellerde kızdırma bujileri): Soğuk motor tutuşmaz.

Dizel araç kullanıyorsanız ve sabah zor çalışma kışın belirginleşiyorsa kızdırma bujileri ilk kontrol edilecek yerdir. Gösterge panelindeki spiral şeklindeki kızdırma ikazı yanıp sönüyor ya da normalden farklı davranıyorsa doğrudan bu yönde arıza vardır.

Kendiniz Neleri Kontrol Edebilirsiniz

Servise gitmeden önce birkaç şeyi kendiniz gözden geçirebilirsiniz. Bunlar zaman ve para kaybetmenizi önler.

• Akü kutup başlarına bakın. Beyaz, yeşil ya da mavimsi bir tortu (sülfatlanma) varsa temas kötüdür. Kontağı kapatın, kutup başı bağlantılarının gevşek olup olmadığını elle kontrol edin.
• Yakıt seviyesini kontrol edin. Depoda az yakıt varsa pompa hava çekebilir; özellikle eğimli park ettiyseniz sabah çalıştırma zorlaşır.
• Motor sıcaklığını gözlemleyin. Sadece çok soğuk sabahlarda mı zorlanıyor, her sabah mı? Sadece soğukta ise akü ya da kızdırma yönünde düşünün.
• Kontak konumunu tam açın. Kontağı marş konumuna almadan önce ikaz ışıklarının sönmesini bekleyin; özellikle dizellerde bu önemlidir.

Akü kutup başlarını temizlemeye kalkışacaksanız önce eksi kabloyu sökün, sonra artıyı; takarken tersini yapın. Bu sırayı bozarsanız kısa devre riski vardır.

Ne Zaman Servise Gitmelisiniz?

Bazı belirtiler karşısında beklemeyin. Kendi kendinize çözmeye çalışmak yerine doğrudan uzmana götürün:

• Kontağı çevirdiğinizde yanık kokusu, duman ya da cızırtı geliyorsa.
• Marş dönerken yüksek metalik sürtünme sesi duyuyorsanız.
• Akü ikazı motor çalışırken de yanık kalıyorsa.
• Aracı takviye ile çalıştırıp yola çıktınız ve gösterge panelinde yeni ikazlar belirdiyse.
• Yakıt sızıntısı kokusu ya da benzin/motorin damlama izi görüyorsanız.

Aracınıza takviye vermeniz gerektiyse takviyeyi yaparken kutup sırasına dikkat edin; ters bağlantı hem sizin hem takviye veren aracın elektroniğine zarar verir. Bu işlemi bilmiyorsanız yol yardım çağırmak en güvenli seçenektir.

Akü Ömrünü Uzatmak İçin Neler Yapabilirsiniz

Yeni akü aldıktan sonra aynı sorunla iki yıl içinde tekrar karşılaşmak istemiyorsanız birkaç alışkanlık değiştirin.

Kısa mesafeli sürüşler aküyü öldürür. Aracınızı sadece iki kilometrelik market yolunda kullanıyorsanız alternatör aküyü şarj etmeye vakit bulamaz. Haftada bir kez yarım saatlik daha uzun bir sürüş aküyü toparlar.

Aracınızı uzun süre kullanmayacaksanız (tatil, iş seyahati vb.) eksi kutup başını sökmek çok basit bir tedbirdir. Modern araçlarda alarm, anahtarsız giriş, hafıza modülü gibi sistemler kontak kapalı olsa da az miktarda akım çeker; bu "parazit tüketim" iki-üç haftada aküyü bitirebilir.

Kontak kapalıyken farları, iç aydınlatmayı ya da radyoyu açık unutmayın. Bir kez bile aküyü tamamen sıfırlamak, özellikle bakımsız aküler için ömürden ciddi kayıp demektir.

Aracınızın kullanım kılavuzundaki akü tipini ve teknik değerlerini esas alın. Kılavuzda yazan tipin dışında bir akü takılırsa şarj sistemi uyumsuz çalışır ve hem akü hem alternatör kısa sürede yıpranır.