Araç Muayenesine Giderken Nelere Dikkat Edilmeli?

Muayeneden İlk Seferde Geçmek İçin Ne Yapmalı

Muayeneden ilk seferde geçmenin yolu, istasyona gitmeden önce aracın gözle görülür kusurlarını gidermekten geçer. Muayene istasyonu size sürpriz yapmaz; bakılan kalemler bellidir ve büyük çoğunluğu evinizin önünde kontrol edebileceğiniz şeylerdir.

Randevu gününüzden en az bir hafta önce aracınızı gözden geçirin. Ampul yanmışsa bulup değiştirmek, silecek süpürgesi çizik atıyorsa yenilemek zaman ister. Muayene sabahı fark ettiğiniz bir arıza sizi ya randevudan eder ya da doğrudan kaldı raporuna götürür.

Kaldı raporu aldığınızda 2 ay içinde eksikleri giderip tekrar gitme hakkınız vardır; ancak ikinci ziyaret için yeniden ücret ödersiniz. Yani bir kez daha gitmek hem para hem zaman kaybıdır.

Yanınıza Almanız Gereken Evraklar

Evrak eksikliği en sık yaşanan geri dönüş sebebidir ve teknik hiçbir şeyle ilgisi yoktur. Muayeneye gitmeden önce şunların hepsinin araçta ve güncel olduğundan emin olun:

Ruhsat: Aslı olmak zorunda, fotokopisi kabul edilmez.
Zorunlu trafik sigortası: Muayene günü itibarıyla geçerli olmalı. Bir gün bile geçmişse istasyona sokmazlar.
Egzoz emisyon ölçüm belgesi: Aracınızın yaşı ve tipine göre gerekiyorsa hazır olsun. Birçok muayene istasyonu bu ölçümü entegre olarak yapar; ancak bazı araç tipleri için önceden ayrı bir ölçüm yaptırmanız gerekebilir. Hangi kategoride olduğunuzu muayene öncesinde teyit edin.
Vergi borcu olmadığına dair bilgi: Motorlu taşıtlar vergisi borcunuz varsa muayene yapılmaz. e-Devlet üzerinden kontrol edip ödeyin.
Trafik cezası borcu: Ödenmemiş cezalarınız varsa sistem sizi geri çevirir.

Ayrıca aracın plakalarının ruhsattaki bilgilerle birebir aynı olduğundan emin olun. Plaka üzerindeki yazılar okunmuyorsa, çerçeve plakayı kapatıyorsa veya plaka eğriyse muayeneden dönebilirsiniz.

Lastikler ve Jantlar

Lastik, muayenede en sık takılınan mekanik kalemdir. Diş derinliği belirli bir sınırın altına indiyse aracınız kalır. Kesin değer için aracınızın kullanım kılavuzuna ve lastik yan yüzündeki aşınma göstergelerine bakın; lastik omzundaki küçük çıkıntılar diş seviyesiyle aynı hizaya geldiyse lastik bitmiş demektir.

Sadece diş derinliği değil, lastiğin genel durumu da bakılır:

Yan yüzde çatlak, balon veya yırtık varsa aracınız kalır.
Dişlerde tek taraflı aşınma varsa ön düzen ayarınız bozuk demektir; bu da rapora yansıyabilir.
Ön ve arka lastiklerin ebatı ruhsattaki bilgiyle uyumlu olmalı.
Stepneniz de kontrol edilir; hasarlıysa sorun çıkabilir.

Jantların çatlak, kırık veya ağır darbe almış olmaması gerekir. Aftermarket jant kullanıyorsanız ruhsata işlenmiş olmalı.

Fren Sistemi ve Süspansiyon

Frenler istasyonda özel bir cihazla test edilir; sağ ve sol tekerleklerdeki fren gücü ölçülür ve aradaki fark belli bir yüzdenin üzerindeyse aracınız kalır. Bu yüzden muayeneden önce frenlerinizi denemekte fayda var.

Aracınızı boş bir yolda düz hatta frenleyin. Fren yaparken direksiyon bir tarafa çekiyorsa, pedal titriyorsa veya cızırtı, gıcırtı sesi geliyorsa muayeneye gitmeden önce servise uğrayın. Balata ve disk aşınması aracınıza göre değişir; kalınlık sınırları için kullanım kılavuzunuzu esas alın veya yetkili birine ölçtürün.

El freni de test edilir. Çekildiğinde aracınızı hafif bir eğimde tutmuyorsa ayar gerekir. El freni ayarı basit bir işlem gibi görünse de yanlış yapıldığında arka fren dengesini bozar; bu ayarı kendiniz yapmaya kalkışmayın, ustaya bırakın.

Amortisörler de kontrol edilir. Aracınızın bir köşesine bastırıp bıraktığınızda araç birkaç kez zıplayarak duruyorsa amortisörünüz görevini yapmıyor demektir. Yağ sızdıran amortisör de doğrudan raporlanır.

Aydınlatma, Sinyal ve Cam

Aydınlatma kontrolü ampul bazında yapılır ve yanmayan tek bir ampul bile sizi geri çevirebilir. Muayeneye gitmeden önce yanınıza birini alıp tüm ışıkları teker teker kontrol ettirin:

Kısa ve uzun farlar
Sinyaller (ön, arka, yan)
Fren lambaları (üçüncü stop dahil)
Geri vites lambası
Plaka aydınlatması
Sis farları (varsa)
Dörtlü flaşör

Farların ayarı da ölçülür. Far bir tarafa fazla eğik bakıyorsa veya çok aşağıda kalıyorsa ayar yapılması gerekir. Far camında kararma, çatlak veya buğulanma varsa bu da not düşülebilir.

Ön cam üzerinde sürücünün görüş alanında çatlak olmamalı. Küçük bir taş vuruğu bile büyümüşse muayeneye takılırsınız. Silecek süpürgeleri camı düzgün temizlemiyorsa değiştirin; süpürge lastikleri kolayca kendiniz de takabileceğiniz bir parçadır.

Egzoz, Emisyon ve Gösterge Uyarıları

Aracınız çok duman atıyorsa, çekişte tekliyorsa veya motor uyarı lambası yanıyorsa muayeneye gitmeden önce bu sorunu çözün; aksi halde hem emisyon testinden hem muayeneden kalırsınız.

Gösterge panelindeki uyarı lambaları muayeneyi doğrudan etkiler. Sarı motor arızası, ABS, airbag veya ESP lambaları yanıyorsa aracınız kalır. Bu lambaları bantla kapatmak gibi yollara başvurmayın; istasyon cihaza bağlayıp okuyabiliyor.

Egzoz borusunda ses artışı, delik veya bağlantı gevşemesi varsa da problem çıkar. Aracınız normalden gürültülü çalışıyorsa muayeneden önce kontrol ettirin.

Muayene Öncesi Küçük Ama Kritik Detaylar

Küçük detaylar yüzünden geri dönmek en sinir bozucu olanıdır. Muayene sabahı şunlara da bakın:

Yakıt: Depoda en az çeyrek yakıt olsun. Emisyon ve motor testleri için gerekli.
Motor yağı ve soğutma suyu: Seviyesi normal olmalı. Uygun yağ cinsi için aracınızın kullanım kılavuzuna bakın.
Korna: Basınca ses vermeli.
Emniyet kemerleri: Tüm koltuklarda takılıp çıkıyor, kilitleniyor mu?
Kapı, kaput, bagaj: Hepsi düzgün açılıp kapanmalı, kilitleri çalışmalı.
Ayna ve camlar: Yan aynalar sağlam ve ayarlanabilir olmalı. Cam açma düğmeleri çalışmalı.
Aftermarket ekipmanlar: Ruhsatta yazmayan LPG, çeki demiri, spoiler gibi ekleri ruhsata işletmediyseniz sıkıntı çıkar.

Aracınızın içi de görülür durumda olmalı. Ön koltukların altını ve bagajı boşaltın; muayene görevlisi kaportanın altına, tekerlek yuvalarına bakacak.

Muayeneye Gitmeden Önce Servis Kontrolü Şart mı

Aracınız düzenli bakımlı ve hiç uyarı lambası yakmıyorsa doğrudan muayeneye gidebilirsiniz. Ama son bir yıldır aracın altına bakmadıysanız, fren pedalı yumuşadıysa veya direksiyonda titreme varsa muayene öncesi bir kontrol iyi olur.

Kendiniz kontrol edebileceğiniz sınır bellidir: ampul, silecek, evrak, lastik gözle bakma, sıvı seviyelerine bakma. Fren balatası ölçmek, amortisör test etmek, egzoz kaçağı aramak, far ayarı yapmak sizin işiniz değil. Bu noktadan sonrası ustanın işidir ve yanlış müdahale kendinize ve trafiğe zarar verir.

Muayene randevunuzdan birkaç gün önce yaptıracağınız kontrol, size yeniden muayene ücretini ve kaldı raporunun getireceği vakit kaybını kazandırır.