Araç Aküsü Nasıl Sökülüp Takılır? Adım Adım Rehber

Sökmeye Başlamadan Önce Ne Hazırlanmalı?

Aküyü sökmek için gereken alet listesi kısadır: uygun ölçüde bir açık ağız ya da lokma anahtar, yalıtımlı eldiven ve koruyucu gözlük. Aracın kontağı kapalı olmalı, anahtar kontak üzerinde bırakılmamalı. Kaputun tam açık kaldığından ve destek çubuğunun yerine oturduğundan emin olun.

Akü asit içerir; cildinize ya da gözünüze temas ederse kalıcı yanık bırakır. Bu nedenle eldiven ve gözlük tercih değil, zorunluluktur. Yanınızda bir şişe temiz su bulundurun.

İşleme başlamadan önce şunları da not edin:

Radyo kodu: Bazı araçlarda akü çıkarıldığında multimedya sistemi PIN kodu ister. Kodu ruhsatınızın yanında ya da kullanım kılavuzunda arayın.
Cam otomatiği ve sunroof: Akü değişiminden sonra bazı araçlarda cam ve tavan penceresi sıfırlanması gerekebilir.
Motor durma-kalkma (start-stop) sistemi: Yeni aküyü araca tanıtmak gerekebilir; bu işlem çoğunlukla teşhis cihazıyla yapılır.

Bu üç konuda bilginiz yoksa sökmeden önce kullanım kılavuzuna bakın. Kılavuz yoksa marka yetkili servisini arayın; birkaç dakikada öğrenirsiniz.

Aküyü Sökerken Hangi Sırayla Ne Yapılır?

Aküyü sökmenin altın kuralı tektir: önce eksi (−) kutup çıkarılır, sonra artı (+) kutup. Bu sıraya uymazsanız anahtar aynı anda artı kutba ve araç şasesine temas ettiğinde kısa devre oluşur; kıvılcım çıkar, anahtar uç kısmından ergiyebilir, en kötü senaryoda akü patlayabilir.

Adımlar:

Kaputu açın, akünün yerini bulun. Çoğu araçta motor bölmesinde, bazılarında bagajda ya da arka koltuk altında yer alır.
Kutup başlarını tespit edin. Artı kutup genellikle kırmızı kapaklıdır ve üzerinde "+" işareti bulunur; eksi kutup siyahtır ve "−" işareti taşır.
Eksi kutbun somununu gevşetin. Kabloyu kutup başından sıyırıp çıkaracak kadar açın; sökülen kabloyu kutba değmeyecek şekilde kenara sabitleyin.
Artı kutbun somununu gevşetin. Kabloyu aynı şekilde çıkarın, bir bezle sarıp kenara alın.
Akü kelepçesini sökün. Aküyü yerine sabitleyen metal ya da plastik bağlantının vidalarını gevşetin.
Aküyü dik tutarak kaldırın. Yatırmayın, sarsmayın. Akü ağırdır; belinizi zorlamamaya dikkat edin.

Kutup başları oksitlenmişse (üzerinde beyaz-yeşil toz varsa) somunu zorla çevirmeyin. Önce sıcak su ve karbonat karışımıyla temizleyin, iyice kurulayın, ardından sökme işlemine geçin.

Yeni Aküyü Takarken Neye Dikkat Etmeli?

Takarken sıra terstir: önce artı (+) kutup, sonra eksi (−) kutup bağlanır. Bu sıra da kısa devreyi engellemek içindir.

Montaja geçmeden önce şunları kontrol edin:

Amper saati (Ah) ve marş akımı (CCA) eskisiyle aynı olmalı. Daha düşük değerli akü kışın marşta zorlar; daha yüksek değerli akü şarj sistemini yorabilir.
Kutup yönü aynı olmalı. Bazı akülerde artı kutup sağda, bazılarında soldadır. Ters yönlü akü aldıysanız kablolar yetişmez; zorlarsanız kablo izolasyonu zarar görür.
Ebat uymalı. Akü yuvasına tam oturmayan bir akü, titreşim nedeniyle kısa sürede hasar görebilir.

Takma adımları:

Akü yuvasını temizleyin. Yuvada tortu, pas ya da akü sızıntısı varsa nemli bezle silin ve iyice kurulayın.
Aküyü yuvaya oturtun. Kutupların doğru tarafa geldiğini teyit edin.
Kelepçeyi takıp sıkın. Akü elle sarsıldığında oynamamalı; ancak vidayı aşırı sıkmayın, plastik gövdeyi çatlatabilirsiniz.
Artı kutbu bağlayın. Kablo başını kutba oturtun, somunu sıkın. Sıkma torku araca göre değişir; aracınızın kullanım kılavuzundaki değeri esas alın. Genel kural: elle döndürülemeyecek kadar sıkı olmalı, ama kaba kuvvet uygulanmamalı.
Eksi kutbu bağlayın. Aynı şekilde.
Kutup başlarına ince bir kat vazelin ya da özel akü gresi sürün. Bu, ileride oluşabilecek oksitlenmeyi geciktirir.

Bağlantı tamamlandıktan sonra kaputu kapatmadan motoru bir kez çalıştırın. Marş rahat dönüyor ve gösterge panelinde uyarı ışığı yanmıyorsa işlem tamamdır.

Akü Değişiminden Sonra Ne Sıfırlanır?

Aküyü çıkarmak aracın hafızasını kısmen siler. Bazı sistemler kendi kendine öğrenir, bazıları elle sıfırlanmalıdır.

Sık karşılaşılan durumlar:

Saat ve tarih sıfırlanır; elle ayarlarsınız.
Radyo istasyonları ve multimedya ayarları silinir; yeniden kaydedersiniz.
Cam otomatiği çalışmayabilir. Camı sonuna kadar indirip birkaç saniye tuşu basılı tutmak, ardından sonuna kadar kaldırıp yine tutmak çoğu araçta sıfırlamayı sağlar.
Motor kontrol ünitesi (ECU) ilk günlerde farklı davranabilir: rölanti dalgalanabilir, vites geçişleri sertleşebilir. Bu, aracın yeni koşullara adapte olma sürecidir ve genellikle birkaç sürüşte kendiliğinden düzelir.
Start-stop sistemi: Yeni akü tanıtılmadıysa çalışmayabilir; bu işlem teşhis cihazı bağlantısı gerektirir.

Motor arıza lambası bir hafta içinde kendiliğinden sönmezse teşhis cihazıyla silinmesi gerekir.

Hangi Durumlarda Servise Gitmeli?

Akü sökme-takma teknik olarak basit bir işlemdir, ancak bazı araçlarda süreç beklenenden karmaşık olabilir. Aşağıdaki durumlarda kendiniz uğraşmayın:

Akü bagajda ya da koltuk altında. Bu araçlarda akü değişimi sonrası kodlama zorunlu olabilir; üstelik kablo düzeni daha karmaşıktır.
Start-stop sistemli araç. Akü tanıtılmadan takıldığında sistem çalışmaz ve akü ömrü kısalır.
Kutup başları sıkışmış ya da korozyona uğramış. Zorlamanız halinde kablo kopabilir; kablo yenileme, akü değişiminden daha maliyetlidir.
Akü şişkin, sızıyor ya da keskin koku yayıyor. Bu durumda müdahale etmeyin. Sızan asit boya, plastik ve cildi tahrip eder.
Marş dönmüyor ama akü yeni. Sorun marş motorunda ya da şarj dinamosunda olabilir. Yeni akü almadan önce elektrik kontrolü yaptırın.

Eski aküyü çöpe atmayın; akü tehlikeli atıktır ve geri dönüşüme verilmesi zorunludur. Yeni akü satın aldığınız noktada eskisini teslim ettiğinizde genellikle hurda bedeli satış fiyatından düşülür.

Aküyü Uzun Ömürlü Kullanmanın Yolları

Yeni akü aldıktan sonra ömrünü uzatmak büyük ölçüde kullanım alışkanlıklarınıza bağlıdır.

Aracı uzun süre hareketsiz bırakmayın. Haftada en az bir kez motoru çalıştırıp yeterince kullanın. Kısa mesafe sürüşler aküyü tam şarj etmez; uzun sürüşler eder.
Kontak kapalıyken elektrikli aksesuar kullanmaktan kaçının. Radyo, iç aydınlatma ve telefon şarjı, motor dururken aküyü boşaltır.
Kutup başlarını temiz tutun. Yılda en az bir kez gözle kontrol edin; beyaz-yeşil tortu görürseniz temizleyin.
Kelepçenin sıkılığını kontrol edin. Titreşim, akünün iç plakalarına zarar verir; gevşeme fark ederseniz hemen sıkın.
Aşırı sıcak ve aşırı soğuk akünün en büyük düşmanıdır. Yaz sıcağında motor bölmesinin ısısı, kış soğuğunda ise düşen şarj kapasitesi akü ömrünü kısaltır. Akünün yaşı geldiyse bu mevsimsel zorlanmayı beklemeden değiştirin.

Araç sabah zor çalışıyor, farlar rölantide sararıyor ya da göstergedeki akü uyarı ışığı ara ara yanıp sönüyorsa akünüz ömrünü tamamlamak üzeredir. Yolda kalmadan önce kontrol ettirin.