Akü Bitti, Takviye Nasıl Yapılır?

Akü Bittiğinde İlk Yapılacak Şey

Kontağı çevirdiğinizde marş dönmüyor, gösterge ışıkları sönük yanıyor ya da hiç yanmıyorsa akü büyük ihtimalle bitmiştir. Panik yapmayın. Takviye kablosu ve çalışır durumda ikinci bir araç varsa çoğu zaman kendi kendinize halledebilirsiniz.

Önce farların, iç aydınlatmanın ve radyonun kapalı olduğundan emin olun. Aracın vitesi boşta (otomatikte P konumunda) ve el freni çekili olsun. Kaputu açın, akünün yerini bulun. Bazı araçlarda akü bagajda veya koltuk altındadır; bu durumda motor bölmesinde takviye için ayrılmış özel kutup başları bulunur. Kullanım kılavuzunuza bakın.

Aküye gözle bakın. Kutup başlarında beyaz-yeşil bir pas, tuzlanma varsa temizlenmesi gerekir. Akünün kasası çatlamış, şişmiş ya da altında sızıntı varsa takviye yapmayın. Böyle bir aküyü çalıştırmaya zorlamak tehlikelidir.

Takviye Kablosu ile Bağlantı Sırası

Sıralama önemlidir. Yanlış sırayla bağlarsanız kısa devre yapar, elektronik aksama zarar verebilirsiniz.

İki aracı, kabloların rahatça yetişeceği kadar yakın park edin. Ama araçlar birbirine değmesin. Her iki aracın da kontağı kapalı olmalı.

Bağlantı sırası şöyle:

• Kırmızı kablonun bir ucunu bitik akünün artı (+) kutbuna bağlayın.
• Kırmızı kablonun diğer ucunu sağlam akünün artı (+) kutbuna bağlayın.
• Siyah kablonun bir ucunu sağlam akünün eksi (–) kutbuna bağlayın.
• Siyah kablonun diğer ucunu bitik aküye değil; bitik aracın motor bloğunda boyasız, çıplak bir metal noktaya bağlayın. Motor kulağı, ekzoz manifolduna yakın olmayan bir cıvata iş görür.

Son bağlantının aküye değil şasiye yapılmasının sebebi kıvılcımdır. Boşalmış akü hidrojen gazı çıkarabilir ve yakınında oluşan kıvılcım patlamaya yol açabilir. Bu adımı atlamayın.

Bağlantıların sağlam olduğundan emin olun. Kablolar hareketli parçalara (kayış, fan) değmesin.

Çalıştırma ve Kabloları Sökme

Sağlam aracı çalıştırın. Birkaç dakika rölantide dönmesini bekleyin. Bu süre boyunca bitik akü bir miktar şarj olur.

Sonra bitik aracın kontağını çevirin. Marş dönüp motor çalışırsa bir süre daha kablolar bağlı kalsın, hemen çıkarmayın. Marş uzun süre dönüp yine çalışmıyorsa ısrar etmeyin. On beş saniyeden uzun süreli marş basmak marş motorunu yorar. Biraz bekleyin, tekrar deneyin. Üç-dört denemede çalışmıyorsa sorun sadece akü değildir; sistemde başka bir arıza vardır.

Motor çalıştıktan sonra kabloları ters sırayla sökün:

• Önce takviye alan araçtaki siyah kablo (şasideki).
• Sonra sağlam araçtaki siyah kablo.
• Sonra sağlam araçtaki kırmızı kablo.
• En son takviye alan araçtaki kırmızı kablo.

Kablo uçlarını çıkarırken birbirine ya da araca değdirmeyin. Kısa devre olur.

Takviyeden Sonra Ne Yapmalı?

Çalışan aracı hemen kapatmayın. Aküye yeniden şarj toplaması için zaman gerekir. En az yarım saat kesintisiz kullanın. Şehir içinde kısa mesafelerde dolaşmak çoğu zaman yetmez; mümkünse şehir dışı bir yol tercih edin ya da rölantide bir süre bekletin.

Bu süre içinde farları, klimayı, ısıtmalı camları kullanmamaya çalışın. Şarj sisteminin ürettiği enerjinin çoğu aküye gitsin.

Aracı durdurup tekrar çalıştırdığınızda yine marş basmıyorsa iki ihtimal vardır. Ya akü ömrünü tamamlamıştır ve şarj tutmuyordur, ya da şarj sistemi (alternatör ve regülatör) arızalıdır. İkinci durumda takviyeyle çalıştırdığınız araç bir süre sonra yolda tekrar kalır. Çünkü akü boşaldıkça motor da çalışmaz hale gelir.

Takviyede Sık Yapılan Hatalar

Bazı hatalar aracın elektroniğine ciddi zarar verir. Modern araçlarda ECU, ABS beyni, multimedya sistemi çok hassastır. Bir hata binlerce liralık faturaya dönebilir.

• Kutupları ters bağlamak: Kırmızıyı eksiye, siyahı artıya bağlamak sigortaları atlatır, kabloları eritir, beyinleri yakar. Bağlamadan önce kutupları iki kez kontrol edin. (+) ve (–) işaretleri akünün üstündedir.
• Kabloları aynı anda çıplak metale değdirmek: Kısa devre yapar, kıvılcım çıkarır.
• Bitik akünün eksi kutbuna direkt bağlamak: Kıvılcım patlamaya sebep olabilir. Her zaman şasiye bağlayın.
• İnce, ucuz kablo kullanmak: Yeterli akım aktarmaz. Marş dönmez ya da kablolar ısınıp erir.
• Donmuş aküye takviye yapmaya çalışmak: Kışın çok soğuk havada akü içindeki elektrolit donabilir. Böyle bir aküye zorlamak patlamayla sonuçlanabilir.
• Hibrit ya da elektrikli araçlarla takviye almak/vermek: Bu tür araçların takviye prosedürü farklıdır. Kullanım kılavuzunu okumadan bu araçları hiçbir işleme sokmayın.

Aküyü Neden Bitirdiniz?

Sebebini bilmezseniz aynı sorun tekrar eder. En yaygın nedenler şunlardır:

• Farları, iç aydınlatmayı ya da radyoyu açık unutmak.
• Aracın uzun süre çalıştırılmaması. Park halinde bile araç akımı yavaş yavaş çeker; iki-üç hafta çalıştırılmayan araçta akü zayıflar.
• Bagaj ya da torpido lambasının kapının kapanmasına rağmen yanık kalması.
• Ses sistemi, kamera, alarm gibi sonradan takılan aksesuarların düzgün bağlanmamış olması. Bunlar kontak kapalıyken bile akımı boşaltır.
• Akünün eskimesi. Aküler ömürlüdür; belli bir süre sonra şarj tutmaz. Aracın kaç yıl önce akü değiştirdiğini hatırlayın.
• Alternatör arızası. Motor çalışırken aküyü şarj eden alternatördür. Bozulursa akü kısa sürede biter.

Sürekli akü biten bir araçta sorun genellikle akünün kendisinde değil, sistemde bir yerde kaçak akım olmasıdır. Bunu ölçmek için özel bir cihaz ve tecrübe gerekir.

Ne Zaman Servise Gitmeli?

Takviye başarısızsa, iki-üç denemede motor çalışmıyorsa zorlamayın. Akü şişmiş, sızıntı yapıyor, kötü kokuyorsa kesinlikle kendiniz uğraşmayın. Bu tür aküler patlayabilir, içindeki asit yakıcıdır.

Takviyeyle çalıştırdınız ama araç birkaç saat sonra ya da ertesi gün yine çalışmıyorsa akü ölmüştür veya şarj sistemi arızalıdır. Bu durumda aracı kullanmaya devam etmek riskli. Yolda kalmadan bir uzmana ölçüm yaptırın. Akü test cihazı, aküdeki yükü ve şarj sisteminin ürettiği voltajı gösterir. Beş dakikalık bir ölçüm sorunun akü mü, alternatör mü olduğunu ortaya koyar.

Kutup başlarında yoğun tuzlanma varsa, kablolar gevşemişse ya da akü yatağı hasarlıysa da servise götürün. Bunlar küçük görünen ama araçta gizemli elektrik arızalarına yol açan sorunlardır.

Aracınızın kullanım kılavuzunda akünün türü, kapasitesi ve takviye için özel bir prosedürü olup olmadığı yazar. Özellikle start-stop sistemli araçlarda özel tip akü kullanılır ve yanlış akü takmak bile arıza yaratır. Değişim gerekiyorsa doğru tipi bilen birine yaptırın.